Rail & OV

Risicomodel voor het bewust passeren van een gesloten overweg

Veiligheid op overwegen krijgt binnen ProRail veel aandacht. De veiligheid op spoorwegovergangen is de afgelopen jaren dan ook enorm toegenomen. Helaas is er de laatste tijd weer een lichte stijging te zien in het aantal slachtoffers, waarbij roekeloos gedrag als belangrijkste oorzaak is geïdentificeerd.

Ongevalsanalyses van ProRail hebben uitgewezen dat ruim veertig procent van het totale aantal overwegdoden het gevolg is van het bewust passeren van een gesloten overwegbeveiliging. Vanuit ProRail werd de vraag gesteld welke risicofactoren kunnen leiden tot het bewust passeren van een gesloten overweg en om op basis van deze gegevens een risicomodel te vormen.

Aanpak

Intergo heeft deze vraag als volgt beantwoord:
Allereerst is een taxonomie gevormd, zodat alle relevante aspecten van het vraagstuk worden afgedekt. Deze taxonomie omvat de aspecten: mens (kenmerken van de overweggebruiker), dienstregeling (kenmerken van de treinenloop op de overweg), spoorlayout (design van de overweg) en omgeving van de overweg.
Om het risicomodel beheers- en werkbaar te houden was het noodzakelijk om het risicomodel op een aantal punten af te bakenen. Zo zijn o.a. alleen zogenaamde (bewuste) overtredingen in het risicomodel opgenomen en is alleen de directe omgeving (5,5 meter) van de overweg geanalyseerd.
Met behulp van een literatuurstudie, vergelijking met buitenlands onderzoek en ongevaldatabases zijn relevante risicofactoren vastgesteld. Ook zijn workshops gehouden met specialisten op het gebied van overwegen om relevante informatie uit de praktijk te verkrijgen.
De belangrijkste risicofactoren zijn geselecteerd. Hierna is op basis van de literatuurstudie een normering aan de factoren toegekend, waardoor risico’s op overwegen inzichtelijk gemaakt kunnen worden.

Resultaat

Het gevormde risicomodel omvat veertien risicoverhogende factoren die allemaal van invloed zijn op de risico-afweging van een overweggebruiker om een gesloten overweg wel of niet te passeren. In het risicomodel scoort een overweg punten, indien de grenswaarde voor een risicofactor (op basis van de opgestelde normering) wordt overschreden.
Uit het onderzoek blijkt dat het risicomodel onderscheidend vermogen heeft tussen overwegen met een relatief klein risico op bewust passeren en overwegen waar het risico op bewust passeren relatief groter is. Het risicomodel is hiermee in staat overwegen te ranken. Met het risicomodel kan door ProRail inzicht verkregen worden in het totale risico op bewust passeren een overweg, maar ook in het risico op de vier deelaspecten. Het model geeft richting aan eventueel te nemen maatregelen om de kans op overtredingen te verminderen.