Werkbelasting berekenen: ontwikkeling van het instrument TaakWeging
Opdrachtgever: ProRail
Sector: Rail + OV » Transportbesturing
ProRail wil de ervaren werkdruk bij treindienstleiders beter beheersen. Het gaat daarbij om zowel (te) hoge werkdruk als (te) lage werkdruk. Om dat doel te bereiken is de in het verleden gehanteerde aanpak geëvalueerd en zijn waar nodig nieuwe instrumenten ontwikkeld.
Aanpak
Een goede werkbelasting dient de kwaliteit van arbeid (arbeidsatisfactie), maar ook de efficiency van het werkproces (optimale bezetting).
Werkbelasting is een multidimensionaal begrip: naast het ‘kale’ takenpakket spelen ook de werkomstandigheden, de werkomgeving en kenmerken van het individu een grote rol hoe de functie uiteindelijk ervaren wordt. Daarom is voor het ontwikkeltraject onderscheid gemaakt naar de objectieve en subjectieve componenten van werkbelasting. Voor de objectieve benadering van werkbelasting is het instrument TaakWeging ontwikkeld.
Met TaakWeging kan men voor de treindienstleidersfunctie, een functie die min of meer ook vergelijkbaar met een functie in controlekamer, berekenen hoe zwaar het takenpakket - het werkaanbod sec - is. Het ontwikkeltraject is in intensieve samenwerking met treindienstleiders uitgevoerd. De in het verleden gehanteerde methode bleek een bruikbaar fundament maar is volledig herzien voor de actuele werkwijze voor de treindienstleiding. Tevens is een aantal invloedsfactoren, variërend van extra taken tot (verstorende) omstandigheden waaronder gewerkt wordt, aan de methode toegevoegd. Daardoor komt TaakWeging tegemoet aan relevante theoretisch-psychologische ontwikkelingen. Maar nog essentiëler is dat de toevoegingen de overtuiging van treindienstleiders dat zaken zelden volgens het boekje lopen, concreet zichtbaar maken.
Resultaat
TaakWeging bestaat uit twee formules, waamee onderscheid gemaakt kan worden naar de mate van verstoring van het treinproces (drukke en rustige momenten). Input zijn gegevens uit loggings, zodat het zeer objectief is. Het instrument kan ook op basis van geschatte gegevens een uitspraak, een voorspelling, doen over de werkbelasting in een huidige situatie of in een fictieve/toekomstige situatie. Treindienstleiders staan achter het instrument.
Publicatie
Dit onderzoek is gepresenteerd op het 3e International Conference on Rail Human Factors (maart 2009 in Lille). U kunt hieronder de paper downloaden: Mentale Werkbelasting
Intergo heeft een artikel over werkbelasting bij treindienstleiders geschreven voor het vakblad "Arbo". Download hier het artikel "Spoor wegen - ProRail brengt werkbelasting in kaart".